31 Mart Olayı Nedir?

Miladi takvimle 13 Nisan 1909 tarihinde gerçekleşen 31 Mart Olayı, Osmanlı Devletinde rejim karşıtı ilk isyan olarak bilinir. Meşrutiyet rejimini ortadan kaldırmak için başlatılan bu isyan Selanik’ten gelen Hareket Ordusu tarafından bastırılmıştır. İsyanın bastırılmasının ardından yönetimde ağırlığını iyice arttıran İttihat ve Terakki Cemiyeti, Padişah II. Abdülhamit‘i tahttan indirmiş ve yerine 5. Mehmet’i (Sultan Reşat) tahta çıkarmıştır.

 

Konunun ayrıntılarına geçmeden önce 31 Mart Olayı ya da 31 Mart Vakası olarak tarihimize geçen bu olay hakkındaki temel noktaları kısaca ve maddeler halinde özetleyelim:

 

Kısaca ve Maddeler Halinde 31 Mart Olayı

 

1) 31 Mart Olayı, Miladi Takvimle 13 Nisan 1909‘da; Rumi Takvimle 31 Mart 1325‘de gerçekleşti. O dönem Rumi Takvim kullanıldığından bu olay tarihimize “31 Mart Olayı” olarak geçti.

 

2) İsyancıların temel sloganı “Şeriatı isteriz” idi. Bu durum ayaklanma boyunca dinin bir sömürü aracı olarak kullanıldığının bir göstergesidir. Bir başka ifadeyle İttihat ve Terakki düşmanları, isyanı geniş kitlelere yayabilmek adına, isyan boyunca İslamiyet’i kullanmışlardır.

 

3) 31 Mart Olayı, meşrutiyetin kazanımlarına karşı başlayan gerici bir ayaklanma olarak görülmekle birlikte, meşrutiyetle barışık olan ancak İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne karşı olan bir kesimin de için bulunduğu faaliyetler sonucunda ortaya çıktı.

 

4) İsyan duyulur duyulmaz, kendisini meşrutiyetle özdeş gören ve meşrutiyetin ilanından oldukça etkili olan İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin tepkisi gecikmedi. İttihat ve Terakki Cemiyeti, Selanik’te kurulan ve “Hareket Ordusu” adı verilen bir ordu ile İstanbul üzerine yürüyerek isyanı bastırdı.

 

5) İsyanın bastırılmasının ardından 27 Nisan’da toplanan Mebusan Meclisi, II. Abdülhamit‘in tahttan indirilmesine karar verdi. Böylece bir Osmanlı padişahı sadece bir Şeyhülislam fetvası ile değil, aynı zamanda halk temsilcilerinden oluşan bir meclisin elindeki dünyevi yetkiye dayanılarak da tahttan indirilmiş oldu. Bu durum, Osmanlı Devletinin egemenlik anlayışındaki değişimin önemli bir göstergesiydi.

 

6) 31 Mart İsyanının bastırılmasıyla, II. Abdülhamit’in Kanuni’den sonra en uzun olan ve 33 yıla yaklaşan saltanatı son buldu. Onun yerine Mehmet Reşat, Padişah V. Mehmet olarak tahta çıktı.

 

7) İsyanın bastırılması ve yeni padişahın zayıf kişiliği, İttihat ve Terakki’nin gücüne güç kattı. İktidar fiilen İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin eline geçti.

 

 

 

Ayrıntılarıyla 31 Mart Olayı

 

İttihat ve Terakki Cemiyeti 1908 seçimlerinden sonra iki muhalefet grubuyla mücadele etmek zorunda kaldı. Bu gruplardan ilki Prens Sabahattin’in fikirlerine dayanan Ahrar Fırkası’ydı. Ahrar Fırkası Seçim yenilgisinin ardından basın yoluyla muhalefetini şiddetlendirdi. Ancak bu muhalefete ittihatçı gazeteler de sert bir şekilde karşılık verince siyasal ortam oldukça gerildi. Tam da bu ortamda ittihatçı karşıtı olan muhalif bir gazetecinin (Serbesti gazetesi başyazarı Hasan Fehmi Bey’in) vurulması, İTC aleyhine gösterilerin başlamasına sebep oldu.

Daha Fazla Oku

Kuleli Vakası Nedir?

1853-1856 Kırım Savaşı’ndan sonra devletin ekonomik durumunun kötüleşmesine rağmen toplumun elit tabakasında görülen alafranga yani batı tarzı yaşama olan öykünmelerle lüks ve israf, Tanzimat reformlarının toplumun bazı kesimlerinde yaratmış olduğu rahatsızlığı daha da tırmandırmıştır. Ayrıca savaştan sonra Avrupalı devletlerin ısrarı ve baskısıyla ilân edilen Islahat Fermanı’yla cizyenin kaldırılmış olması, gayrimüslimlerin devlet memuru olabilmeleri, vilâyet meclislerine … Daha Fazla Oku

Kısaca Fatih Sultan Mehmet’in Tahta Çıkması ve İstanbul’un Fethi

Bu yazımızda kısaca Fatih Sultan Mehmet’in hayatı, tahta çıkması ve İstanbul’u fethetmesi gibi konulara değineceğiz. Fatih Sultan Mehmet’in Tahta Çıkmadan Önceki Hayatı   Fatih Sultan Mehmet, 30 Mart 1432’de Edirne’de dünyaya geldi. Babası II. Murat’tı. Çocukluğundan itibaren Osmanlı iktidarı etrafında dönen siyasî çalkantıların ortasında yer alan Fatih Sultan Mehmet’in henüz çocuk yaştayken Osmanlı tahtının tek … Daha Fazla Oku

Osmanlıcılık Nedir?

Osmanlıcılık, yeni Osmanlıların Fransız Devrimi sonrası milliyetçilik akımından etkilenen Balkanlar’daki Osmanlı unsurlarını bir arada tutmak ve bu sayede devletin toprak kayıplarının önüne geçmek için ortaya attıkları bir düşünce akımıdır. Osmanlıcılık akımı unsurların birliği olarak adlandırılan “İttihad-ı Anasır” düşüncesine dayanır.

 

Bu düşünceye göre, tüm Osmanlı unsurları yasalar karşısında eşit oldukları meşruti bir sistemde ve onun bir gereği olarak doğacak olan parlamentoda adil bir şekilde temsil edilecek olursa, hem büyük devletlerin Balkan ulusları için Osmanlı’nın iç işlerine yaptıkları müdahalelerin önü kapatılmış olacak hem de Balkan milletleri Osmanlı üst kimliğini benimseyerek bu devletin çıkarına hizmet etmeye başlayacaktır.

Daha Fazla Oku

Osmanlı Anadolu’yu İhmal Etti Mi?

Rumeli’de kuvvetlendikten sonra Anadolu’yu da içine alan Osmanlı İmparatorluğu’nun ana siyasi organizasyonunu sağladığı bölge Rumeli’dir.   Osmanlı İmparatorluğu Rumeli’de öylesine sağlam bir yapı kurmuştur ki, Fetret Devri’nde Anadolu toprakları çok kısa sürede elinden çıkarken, Osmanlı büyük bir bölümü elinde kalan Rumeli toprakları sayesinde varlığını sürdürebilmiştir.   Timur istilasından sonra Osmanlılar Rumeli’yi gerçek yurtları saymaya başladılar … Daha Fazla Oku

Fetret Nedir? Ne Demektir?

Fetret sözcüğü, “zaaf, gevşeme, gücünü ve tesirini kaybetme” anlamlarına gelir. Dini literatürde “fetret”, Hz. İsa ile Hz. Muhammed arasında geçen dönemin adıdır. Tasavvufta, müritlerin tarikat adap ve erkanını yerine getirmede gevşeklik gösterdiği dönemler “fetret” olarak adlandırılır. Siyasi tarihte ise, devletlerde merkezi otoritenin zayıflayıp yönetim boşluğunun doğduğu dönemlere fetret devri denilir. Osmanlı tarihinde, Yıldırım Beyazid’in Timur’a … Daha Fazla Oku

Celali İsyanı Kısaca Nedir?

Celali İsyanı ifadesi, Yavuz Sultan Selim zamanında meydana gelen bir isyandan kaynaklanır. Sultan Selim döneminde meydana gelen bu isyan, bütün Osmanlı tarihine damgasını vurdu. Bozoklu (Yozgatlı) Celal adlı bir tımarlı sipahi şeyhliğini ilan ederek, etrafına binlerce adam topladı. Celal yanındakilere kendisinin Mehdi olduğunu söylüyordu. Şah Veli unvanını alan Bozoklu Celal Tokat-Sivas havalisinde hâkimiyet kurunca, Osmanlı yöneticileri … Daha Fazla Oku

Osmanlı Neden Geriledi?

Yeniçağların yarattığı gümüş enflasyonu, denizaşırı ticaret gemicilik ve ateşli silahlar teknolojisindeki gelişmeler, Osmanlı toplumsal siyasal düzenini sarsan olaylardı.   Ayrıca ülkede tımar sisteminin bozulması, Balkanlar ve Anadolu’daki karışıklarda bu kötü gidişe yeni boyutlar ekliyordu. Klasik Osmanlı düzeninin bozulmasının ilk somut örneği 7 Ekim 1571’deki İnebahtı mağlubiyetidir.   Bu mağlubiyet Osmanlı Devleti Akdeniz yani Mısır, Kuzey … Daha Fazla Oku

Osmanlı Şeriat Devleti midir?

Osmanlı Devleti için “Laik bir devlettir.” ya da ya da “ Bir şeriat devletidir.” gibi kesin yargılarda bulunmak oldukça zordur.   Ancak 17. ve 18. yüzyıllarla birlikte dini baskının arttığını ve Osmanlı devletinin yaşadığı hezimetlerden kurtulmak amacıyla İslam dinini bir devlet ideolojisi haline getirmeye çabaladığını söylemek mümkündür.  Osmanlı Devleti’nin bir şeriat devleti olup olmadığı yani … Daha Fazla Oku

Divan-ı Hümayun Nedir? Genel Özellikleriyle Divan-ı Hümayun

Divan-ı Hümayun Nedir? Divan-ı Hümayun, Osmanlı Devletinde devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı yerdir. Devlet işlerinde birinci derecede sorumlu olan bir organ olan Divan-ı Hümayun’u günümüzdeki “Bakanlar Kurulu” na benzetilebiliriz.   Divan-ı Hümayun ilk hangi padişah zamanında kuruldu? Divan-ı Hümayun, 2. Osmanlı Padişahı Orhan Bey zamanında kurulmuştur.   Divan-ı Hümayun kim tarafından kaldırıldı? Divan-ı Hümayun II. … Daha Fazla Oku