Pomak ve Torbeş Nedir?

 

Bu yazımızda Torbeş Kime Denir? ve Pomaklar Kimdir? sorularına cevap vermeye çalışacağız.

 

Balkanlarda etnik açıdan 3 büyük Müslüman grubundan söz edilebilir: Türkler, Arnavutlar ve Slav kökenli Müslümanlar. Bulgaristan’da yaklaşık 900 bin Yunanistan’da 120 bin, Makedonya’da 100 bin ve Kosova’da yaklaşık 12 bin Türk yaşamaktadır.

 

Bu sayılar, “Ben Türk’üm” diyenlerin sayısıdır. Yani Slav kökenli Müslümanlardan olan ve Bulgaristan ile Yunanistan’da yaşayan Pomakların, Makedonya’da yaşayan Torbeşlerin ve sayısı belirsiz bir miktar Çingene kökenli insan da bu sayıya dahildir.

 

Ancak bu bölgedeki devletler bu Slav kökenli insanların kendilerini Türk olarak kabul etmelerini hoş karşılamamakta; Slav etnik kökenli Müslümanlar Bulgaristan tarafından Bulgar, Yunanistan tarafından Yunanlı, Makedonya tarafından ise Müslüman Makedon sayılmaktadır.

 

Bu insanlar ayrıca bir takım asimilasyon çabalarına da maruz kalmaktadırlar. Örneğin özellikle 1990’ların ikinci yarısından beri Yunan hükümetleri Pomak kökenli Batı Trakyalılar arasında yapay bir Pomaklık bilinci yaratmaya çalışmakta, Makedonya yönetimi de Torbeşlere yalnızca Müslüman olduklarına ilişkin belge imzalatmaktadır.

 

Ancak bütün bu çabalara rağmen Pomak ve Torbeş kökenliler Türk olmadıklarının söylenmesinden büyük rahatsızlık duyarlar.

 

Örneğin, Pomak kökenlilerin B. Trakya’da, Torbeşlerin de Makedonya’da Türk okullarına gidebilmek için boykot yaptıklarına sıklıkla rastlanmıştır.

 

Bu durumun nedenleri çok fazladır: En başta gelen neden, Tarihsel süreç içerisinde Balkanlarda yaşayan bütün Müslümanlar etnik kökenlerine bakılmaksızın dışarıdan “Türk” olarak algılanmışlardır. Ayrıca Ortodoksluğun egemen olduğu Balkan coğrafyasında etnik bilinçten çok dinsel bilinç önemlidir ve bu durum Türklerin yönetimindeki Osmanlı’dan beri böyle süre gelmektedir.