Niyazi Berkes Kimdir?

Ünlü sosyolog Niyazi Berkes, 21 Ekim 1908’de Kıbrıs’ın Lefkoşa kentinde doğdu. İstanbul Erkek Lisesi, ardından İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’nü bitiren Niyazi Berkes, bir süre değişik işlerde çalıştıktan sonra 1931’de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde sosyoloji asistanı oldu. Niyazi Berkes, aynı yıl ABD’ye giderek Chicago Üniversitesi’nde sosyoloji çalışmaları yaptı. 1939 yılında ise Türkiye’ye dönerek, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde sosyoloji doçenti oldu.

 

Niyazi Berkes, 1950 yılında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından görevinden alındı. Bu gelişme üzerine 1952 yılında Kanada Mc Gill Üniversitesi’nde öğretim üyeliğine başlayarak bu üniversitede profesör oldu. Bu görevinden 1975 yılında emekli olan Niyazi Berkes, İngiltere’ye yerleşti ve hayatının geri kalanını burada geçirdi.

 

Niyazi Berkes’in Türkiye’nin tarihsel ve toplumsal yapısıyla ilgili çok sayıda çalışması bulunur. Türkiye’nin Osmanlı döneminden günümüze geçirdiği değişimler üzerine araştırmalar yapmıştır. Örneğin Niyazi Berkes’in 1942 yılında yaptığı “Bazı Ankara Köyleri Üzerine Bir Araştırma” adlı çalışması toplum bilim alanında Türkiye’de yayımlanan ilk monografilerden biridir.

 

Türkiye’de Çağdaşlaşma adlı yapıtı ise, yazarın en çok bilinen ve en önemli yapıtı niteliğindedir. Niyazi Berkes’in diğer önemli eseri “100 Soruda İktisat Tarihi” adlı 2 ciltlik çalışmasıdır. Yazar bu çalışmada, Osmanlı toplumunun ekonomik düzenini devlet ve toplum ilişkileri açısından ele almıştır.

 

18 Aralık 1988’de İngiltere’de vefat eden Niyazi Berkes’in diğer önemli yapıtları ise şunlardır: Siyasi Partiler (1946), 200 Yıldır Neden Bocalıyoruz (1964), Batıcılık, Ulusçuluk ve Toplumsal Devrimler (1965), Arap Dünyasında İslamiyet, Milliyetçilik ve Sosyalizm (1969), Atatürk ve Devrimleri (1982), Teokrasi ve Laiklik (1984).