Gümrü Antlaşması Kısaca Önemi ve Maddeleri

Gümrü Antlaşması, TBMM Hükümeti ile Ermenistan arasında 2-3 Aralık 1920’de imzalanan antlaşmadır.

 

TBMM hükümeti adına Kazım Karabekir, Erzurum Valisi Hamit ve Erzurum milletvekili Süleyman Necati beyler tarafından imzalanırken; Ermenistan adına antlaşmaya imza koyanlar, Aleksander Haitisyan, Avram Gülhandaniyan ve İstepan Gorganiyan’dır.

Bu antlaşmanın önemli hükümlerini kısaca şöyle özetleyebiliriz:

 

  •  Türkiye ile Ermenistan arasındaki savaş sona ermiştir,

 

  •  Ermenistan ordusu sınırlandırılacaktır,

 

  •  Ermenistan, TBMM tarafından kesinlikle reddedilmiş olan Sevr Antlaşmasını hükümsüz sayacaktır,

 

  •  Ermenistan, sınırları içinde yaşayan Müslüman halkın haklarını koruyacak, onların dinsel ve kültürel özellikleri içinde gelişmelerini sağlayacaktır,

 

  •  TBMM hükümeti, gerektiği durumlarda Ermenistan topraklarında askeri faaliyetlerde bulunabilecektir.

 

 

Hükümlerini yukarıda kısaca özetlemeye çalıştığımız Gümrü Antlaşmasının önemi ise maddeler halinde şöyle özetlenebilir:

 

  •  Gümrü Barış Antlaşması, TBMM hükümetinin imzaladığı ilk siyasal antlaşmadır,

 

  •  Bu antlaşma ile doğu sınırı büyük ölçüde belirlenmiş ve Ermeniler Türk toprakları üzerindeki emellerinden vazgeçmiş sayılmıştır,

 

  •  Gümrü Antlaşması Sevr Antlaşması’na vurulan ilk darbe olması açısından da oldukça önemlidir. Bu antlaşma ile Ermeniler Sevr ile kazandıkları haklardan feragat etmişlerdir.

 

  •  Gümrü Antlaşması ile ilk kez bir siyasal belgede Türkiye adı kullanılmış, her iki tarafta birbirinin varlığını tanımıştır.