Tam Rekabet Piyasasının Tanımı ve Özellikleri

Tam rekabet piyasası, alıcı ve satıcıların belli koşullar altında ve hiçbir engel olmadan mübadelede bulunabildikleri piyasa ortamını tanımlar. 

 

Büyük oranda varsayımlar üzerine kurulmuş olan “tam rekabet piyasası” kavramının gerçek hayatta bir karşılığının bulunduğunu söylemek zordur.

 

Kavram, genellikle iktisat biliminde farklı piyasa tiplerinin anlaşılmasında kullanılan teorik bir varsayımdan ibarettir. 

 

Tam rekabet piyasasının dört temel özelliği bulunur. Diğer bir deyişle tam rekabet piyasasının oluşabilmesi şu dört temel koşula bağlıdır: 

 

  1. Atomisite,
  2. Homojenlik,
  3. Mobilite,
  4. Açıklık. 

 

Şimdi tam rekabet piyasasının bu dört temel özelliğini kısaca açıklayalım. 

 

Atomisite Koşulu:


Bu özellik, tam rekabet piyasalarında alıcı ve satıcıların tek başına piyasa fiyatını etkileyemeyecek kadar çok sayıda olmalarını ifade eder. Bu sayede az sayıdaki alıcı ya da satıcının piyasa talebini ya da arzını dolayısıyla piyasa fiyatını etkilemesi mümkün değildir. 

 

Atomisite koşulunu bir örnekle basitleştirecek olursak; bir piyasada yüzlerce hatta binlerce portakal üreticisi ve alıcısı olduğunu düşünün. Bu durumda piyasadaki bir kaç kişinin portakal üretimden ya da portakal alımından vazgeçmesi piyasa fiyatını etkilemeyecektir. Çünkü piyasada çok sayıda alıcı ve satıcı vardır. 

 

Aksi bir durumda ise yani bir malın üreticisinin ya da tüketicisinin sınırlı sayıda olması durumunda piyasa fiyatı çok az sayıdaki üretici ya da tüketicinin davranışlarıyla belirlenebilir olacak, bu durum bir tam rekabet piyasasının oluşmasını engelleyecektir. 

 

Homojenlik Koşulu:


Bu özellik, tam rekabet piyasasında üreticilerin, tüketicilerin ve alışverişe konu olan malların birbirlerinin eşdeğeri olmasını ifade eder. 

 

Tam rekabet piyasasında hiçbir satıcı alıcılar tarafından diğer satıcılara herhangi bir nedenle (yer, davranış, hizmet farklılığı vs. gibi) tercih edilmez. Aynı şekilde alıcılar da diğer alıcılara herhangi bir nedenle (cinsiyet, zenginlik, etnik kimlik, giyim kuşam vs) tercih edilmez. 

 

Mobilite Koşulu:


Bu özellik tam rekabet piyasalarında üreticilerin ve tüketicilerin piyasaya giriş ve çıkışta herhangi bir engellemeyle karşılaşmaması durumunu ifade eder. 

 

Özellikle yeni firmaların piyasaya girişlerinde teknik, yasal ve mali engeller bulunmaz. Yine patent, lisans gibi hukuki engeller de tam rekabet piyasalarında bulunmaz. 

 

Açıklık Koşulu:


Bu özellik tam rekabet piyasalarında tüketicilerin ve üreticilerin kendi leh ve aleyhlerinde olabilecek her türlü bilgiye tam açıklıkla sahip olabilmelerini ifade eder. 

 

Tüketiciler üretilen malların tüm özelliklerini bilirler. Üreticiler ise üretim faktörlerinin fiyatları, üretim teknolojileri ve piyasadaki fiyat değişimleri gibi üretilen malın fiyatını etkileyecek her türlü bilgiye sahiptirler. 

 

Tam rekabet piyasaların açıklık koşulunun gerçekleşmesiyle birlikte tüketiciler tam anlamıyla fayda maksimizasyonunu, üreticiler ise kar maksimizasyonunu gerçekleştirmeye yönelebilirler. 

 

Tüm bu özelliklerinden anlaşılacağı üzere tam rekabet piyasalarında devletlerin üretici ya da tüketiciyi korumak gibi gerekçelerle piyasaya müdahalede bulunaması söz konusu değildir. 

 

Ancak en başta da belirtildiği gibi, bu dört koşulun gerçek ekonomik hayatta bir arada gerçekleştiğini görmek imkansızdır. Bu koşullardan bir ya da birkaçının gerçekleşmediği piyasalar ise “aksak rekabet piyasaları” olarak adlandırılır.

Yayım tarihi
Ekonomi olarak sınıflandırılmış

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.