Osmanlı Neden Geriledi?

Yeniçağların yarattığı gümüş enflasyonu, denizaşırı ticaret gemicilik ve ateşli silahlar teknolojisindeki gelişmeler, Osmanlı toplumsal siyasal düzenini sarsan olaylardı. Ayrıca ülkede tımar sisteminin bozulması, Balkanlar ve Anadolu’daki karışıklarda bu kötü gidişe yeni boyutlar ekliyordu.

 

Klasik Osmanlı düzeninin bozulmasının ilk somut örneği 7 Ekim 1571’deki İnebahtı mağlubiyetidir. Bu mağlubiyet Osmanlı Devleti Akdeniz yani Mısır, Kuzey Afrika ve Lübnan gibi ülkeler üzerindeki iktisadi ve siyasi hâkimiyetini kaybetmesine neden olmuştur. Bu bölgelerde Avrupalı güçler hâkimiyet kurmaya başlamıştır.

 

Osmanlı düzeninin bozulmasının önemli bir nedeni de tarımsal-sınai yapıları değişen ve güçlenen iki devlet Avusturya ve Rusya’nın Akdeniz ekonomik ilişkileri içine girmeleridir. Bu nedenle bu ülkeler Akdeniz ve Balkanlar bölgesinde aktif bir savaş ve iktisadi yayılma politikası izlemeye başlamışlardır. İki önemli anlaşma bu durumun somut göstergesidir. Bunlardan ilki 1699’da Avusturya ile imzalanan Karlofça anlaşmasıdır.

 

Karlofça Anlaşmasıyla Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa devletleri karşısında eski nüfusunu kaybettiği ve bir askeri gerileme dönemine girdiği kabul edilir.

 

İkinci anlaşma 1774 yılında Rusya ile imzalanan Küçük Kaynarca Anlaşmasıdır. Bu anlaşma ile Rusya, Osmanlı Ortodokslarının hamisi olarak tanınmıştır. Bu olay Osmanlı gerilemesinde hızlandırıcı bir nokta olarak sayılır.

 

Osmanlı devletinin bu çöküşe karşı getirilen ilk öneriler, toplumdaki ve dünyadaki değişikliği gerçekçi nedenleriyle teşhis edebilen ileriye dönük öneriler değildi. Osmanlı Devleti’nde geri kalmışlığın bilincine 18.yüzyılda varılmış; Avrupa savaş tekniği kadar sanayiinin üstünlüğü de anlaşılmış ve bir ıslahat eğilimi uyanmıştır.

 

Osmanlı Devletinin yıkılması hakkında daha ayrıntılı bir inceleme için şu yazıyı da okuyabilirsiniz:

Osmanlı Neden Yıkıldı? Maddeler Halinde Osmanlı Devletinin Gerileme ve Yıkılma Nedenleri

 

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.