Jön Türkler Hakkında Kısa Bilgi

Jön Türklerin Amacı

 

Osmanlı Devletinde kurulan ilk etkili muhalefet örgütü Genç Osmanlılar Cemiyeti’dir.

 

Genç Osmanlılar Cemiyetini kuran ve Jön Türkler olarak da adlandırılan isimlerin tamamı ya İkinci Mahmud’un batılılaşma hareketine başladığı sırada ya da Tanzimat Fermanı’nın ilanından sonra doğmuşlardır.

 

Bir kısmı yabancı dil (özellikle Fransızca) de bilen bu isimler, bu sayede dönemin düşünce akımlarıyla tanışma fırsatı bulmuşlar ve Avrupalıların Osmanlılar hakkındaki düşüncelerini öğrenmişlerdir.

 

Genç Osmanlılar Cemiyetine mensup olan bir kısım aydın aynı zamanda gazetede çıkarmışlardır.

 

Örneğin Sultan Abdülaziz döneminde yayımlanan Tasvir-i Efkar, Muhbir ve Tercüman-ı Ahval gibi gazeteler bu gruba mensup isimler tarafından çıkarılmış gazetelerdir.

 

Özellikle,

 

Devletin Avrupa’ya borçlanması ve borç alınan bu paraların israf edilmesi ile

Yabancı Devletlerin Hristiyan unsurların durumunu bahane ederek, Osmanlı Devleti’nin içişlerine karışması gibi konuları eleştiren Genç Osmanlılar, devletin içinde bulunduğu bütün hata ve zaafları, hükümetin icraatını denetleyebilecek bir mekanizmanın yokluğuyla açıklamaktaydılar.

 

İşte Genç Osmanlı cemiyeti, böyle bir mekanizmanın kurulması ve faaliyete geçmesini sağlamak amacıyla 1865 yılında İstanbul’da gizli bir cemiyet olarak kuruldu.

 

Cemiyetin Programı, ülkede mutlakıyet idaresi yerine, meşrutiyet idaresini tesis etmek olarak belirlendi.

 

Ancak Cemiyet çok geçmeden fark edildi ve bazı cemiyet üyeleri tutuklandı. Bunun üzerine cemiyete üye olan birçok isim yurt dışına kaçmak zorunda kaldı. Özellikle 1867’den sonra yurt dışında örgütlenerek faaliyetlerini sürdürmeye çalışan Cemiyet üyeleri, Mısır Hidivi İsmail Fazıl Paşa’nın kardeşi olan Mustafa Fazıl Paşa’nın maddi destekleriyle hayatlarını ve faaliyetlerini sürdürdüler.

 

Cemiyetin ünlü ismi Ali Suavi, 1867’de Londra’da Muhbir adında bir gazete çıkarmaya başladı.

 

Ziya Paşa ve Namık Kemal’de 1868’de Hürriyet’i çıkarmaya başladılar. Bu gazeteler, Genç Osmanlılar’ın siyasi programlarının belirlenmesi açısından oldukça önemlidir.

 

Zira gazeteler incelendiğinde Genç Osmanlılar’ın temel talepleri şu şekilde ortaya çıkar:

 

Osmanlı milletinin her bir mensubu hukuk önünde eşit kabul edilmeli,

Osmanlı milletinin her bir mensubunun hukuk ve hürriyetleri teminat altına alınması,

Halkın zulümden kurtarılmalı ve adalete kavuşturulmalı,

Osmanlı milleti bir vatan bilinciyle birleştirilmeli,

Bütün bu hedeflerin gerçekleştirilebilmesi amacıyla Osmanlı mutlak monarşiden, meşruti monarşiye geçmeli,

Bu geçiş sürecinde şiddete başvurulmamalı, propaganda ve ikna usulü benimsenmeli.

 

 

Jön Türkler Hareketinin Genel Özellikleri

 

Yukarıda siyasi hedeflerini kısaca özetlemeye çalıştığımız Jön Türkler yani Genç Osmanlılar Cemiyeti hakkındaki en önemli nokta şudur:

 

Bu cemiyet kurulana kadar Osmanlı Devleti’nde herhangi bir örgütlü muhalefet örgütü olmamıştır.

 

Çeşitli aralıklarla, padişah veya sadrazam devirmek amacıyla bir araya gelen muhalif gruplar olsa da, bunlar geçici oluşumlardır. Genç Osmanlılar hareketi ise, modern anlamda örgütlenmiş ilk muhalefet hareketidir.

 

Belli bir program ve metot benimsemiş olmaları, onları öncekilerden farklı kılmaktadır.

 

Jön Türkler olarak da anılan Genç Osmanlılar hareketi ile ilgili olarak ikinci önemli nokta şudur:

 

Jön Türkler, hürriyet ve meşruiyet fikirlerinin Osmanlı bürokrasisinde ve ordusunda yayılmasını sağlamışlardır.

 

Bu oldukça önemlidir. Zira meşrutiyet fikrini benimsemiş olan Mithat Paşa, Serasker Hüseyin Avni Paşa ve askeri okullar Nazırı Süleyman Paşa gibi devlet kademesindeki isimlerin gayretleriyle ilk Osmanlı Kanun-i Esasi’si yani anayasası 1876’da İkinci Abdülhamit döneminde kabul edilmiştir.

 

Jön Türkler ayrıca, dini idealler ve değerler haricinde bir değer ve ideal tanımayan halka din dışı daha doğrusu dünyevi bir kavram olarak yurtseverlik fikrini tanıtmışlardır.

 

Özellikle Namık Kemal’in İbret adlı gazetede hürriyet ve vatan gibi kavramlar üzerine yazdığı yazılar, kendisinden sonra gelecek kuşakları önemli ölçüde etkilemiştir.

 

Örneğin Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal’in Namık Kemal hayranlığı bilinen bir durumdur.

 

Bu makaleyi faydalı buldunuz mu?
[Total: 12 Average: 4.8]

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.